Muzeum Emalii

Muzeum Emalii w Wiosce Mnicha

Kilkaset oryginalnych tablic emaliowanych z epoki PRL i okresu przedwojennego — zebrane w jednym miejscu, w sercu Podlasia.

Zaplanuj wizytę

Każda tablica w tej kolekcji ma swoją historię. Nazwy ulic, których dziś już nie ma na mapach. Szyldy gabinetów lekarskich, posterunków straży pożarnej, urzędów pocztowych, szkół i instytucji państwowych. Hasła z zakładów pracy, które zamknięto dekady temu. Krzysztof Mnich przez lata zbierał te oryginalne tablice emaliowane z różnych zakątków Polski, z rozbieranych budynków, remontowanych kamienic i likwidowanych instytucji publicznych.

Dziś można je zobaczyć w Wiosce Mnicha. Kilkaset sztuk, każda autentyczna – głównie z czasów PRL, ale w kolekcji znajdziesz też egzemplarze starsze, sięgające okresu przedwojennego.

Tablice emaliowane były powszechnym elementem polskiego krajobrazu przez całe XX stulecie. Oznaczano nimi ulice i place, gabinety i urzędy, sklepy i zakłady usługowe. Służyły jako reklama fabryk, informacja dla mieszkańców, oznaczenia instytucji zdrowotnych, edukacyjnych i strażackich. Emalia jako materiał miała jedną ogromną zaletę – była praktycznie niezniszczalna. Odporna na UV, deszcz, mróz i czas. Kolory nie blakły. Napisy pozostawały czytelne przez dziesięciolecia. Właśnie dlatego część z tych tablic przetrwała do dziś w niemal nienaruszonym stanie.

To nie jest muzeum z gablotkami i opisami. Tablice po prostu wiszą tak jak kiedyś wisiały na ścianach polskich miast i wsi. Można stanąć przed całą ścianą emaliowanych napisów z tamtej epoki i poczuć, że coś z tamtego świata jest jeszcze zupełnie namacalne.

Muzeum Emalii jest jedną z atrakcji Wioski Mnicha w Wojtówcach, około 30 km od Białegostoku. Można je zwiedzić zarówno podczas pobytu w domkach, jak i przyjeżdżając specjalnie na wizytę.

Tablice emaliowane to niezwykłe malowanie metalu. Podstawą jest stalowa lub żeliwna blacha, na którą nakłada się kolejne warstwy specjalnej masy szkliwnej. Każda warstwa jest osobno wypalana w piecu w temperaturze dochodzącej do 850 stopni Celsjusza. Pod wpływem temperatury szkliwo dosłownie wtapia się w metal, tworząc twardą, gładką powierzchnię, która jest częścią blachy, a nie tylko jej powłoką.

To właśnie dlatego emalie są tak trwałe. Nie odpryskują jak farba, nie blakną od słońca, nie rdzewieją przy uszkodzeniu. Kolory uzyskiwano przez dodawanie do masy szkliwnej tlenków metali – kobaltu do uzyskania niebieskiego, chromu do zielonego, żelaza do czerwieni i brązów. Napisy i wzory nakładano ręcznie lub przez szablony przed wypaleniem, co oznacza, że są dosłownie wbudowane w strukturę tablicy.

Technika ta znana jest od tysięcy lat – stosowali ją już starożytni Egipcjanie i średniowieczni europejscy rzemieślnicy. W XX wieku stała się metodą przemysłową i trafiła na ulice polskich miast właśnie w postaci tablic adresowych, szyldów i oznaczeń instytucji. Dziś te same tablice, po kilkudziesięciu latach, wyglądają niemal tak samo jak w dniu gdy zostały zamontowane.

Chcesz zobaczyć nasze muzeum na żywo?

Zobacz jak do nas trafić